2. Uluslararası Veteriner Biyokimya ve Klinik Biyokimya Kongresinden ödülle döndük…

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğretim Üyelerinin Ayçiçek Yağının Derin Kızartma İşlemlerinde Kullanılması Üzerine Yaptığı Çalışmalar Ödüle Layık Görüldü…

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı başkanı Yrd. Doç. Dr. Serkan Sayıner, araştırma görevlileri Deniz Ceylanlı ile Sevgi Gençosman, Ankara Üniversitesi Biyokimya Anabilim Dalı tarafından düzenlenen “2. Uluslararası ve 10. Ulusal Veteriner Biyokimya ve Klinik Biyokimya Kongresi”nde sundukları sözlü bildiri ile en iyi sözlü sunum ödülünü kazandı.

Yakın Doğu Üniversitesi Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü’nden verilen bilgiye göre, kongrede, “Derin Kızartma Ayçiçek Yağının Tek Başına ve Probiyotiklerle Birlikte Kullanımının Fareler Üzerindeki Etkisi: Biyokimyasal, Histolojik ve Spertmatolojik Yaklaşım” isimli çalışmayı sunan Yrd. Doç. Dr. Serkan Sayıner, en iyi sözlü sunum ödülü almaya hak kazandı.

Yakın Doğu Üniversitesi Center of Excellence tarafından desteklenen projede, Histoloji Anabilim Dalı başkanı Prof. Dr. Nurhayat Gülmez (Proje yürütücüsü), Yrd. Doç. Dr. Zafer Sabit ve Doç. Dr. Murat Gülmez de yer alıyor.

İnfertilite Günümüzün En Önemli Problemlerinden Biri…

Yrd. Doç. Dr. Serkan Sayıner yürüttüğü çalışmada, ayçiçek yağının hem çiğ halde hem de kızartma işlemine tabi tutulmasının uzun vadede kan yağları üzerine olumsuz etkisi, oksidatif hasara sebep olduğu, erkek üreme organları ve sperm kalitesi üzerine olumsuz etkisi olduğunun tespit edildiğini bildirdi. Günümüz son konseptlerden bir olan bağırsak-beyin ekseni baz alınarak yapılan çalışmada, probiyotikler kullanılarak kızartma yağının neden olduğu olumsuz etkilere karşı koruyuculuğu araştırıldı. Çalışma bulgularının yorumlanması ile probiyotik tüketimin bu tür olumsuz etkileri hafifletebileceği sonucu elde edilen çalışmada, fast-food diyet alışkanlıklarının küresel doğurganlık oranları üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması anlamında bir çalışma modeli de oluşturuldu.

Palmiye Yağı Tüketiminin Sperm Kalitesi Üzerine Etkisi ve Kefirin Koruyucu Etkinliği Araştırıldı…

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı araştırma görevlisi Deniz Ceylanlı ise, kongrede “Derin Kızartma Palmiye Yağı Tüketiminin Farelerde Kan Yağları, Lipit Peroksidasyonu ve Spermatolojik Parametreler Üzerine Etkisi: Olası Negatif Etkilere Karşı Kefir Koruyucu Olabilir Mi?” başlıklı çalışmasını sundu.

Yakın Doğu Üniversitesi Center of Excellence tarafından desteklenen ve multi-disipliner olarak yürütülen projede, Histoloji Anabilim Dalı başkanı Prof. Dr. Nurhayat Gülmez (Proje yürütücüsü), Zootekni ve Hayvan Besleme Bölüm Başkanı Doç. Dr. Dilek Arsoy, Biyokimya Anabilim Dalı başkanı Yrd. Doç. Dr. Serkan Sayıner, Viroloji Anabilim Dalı başkanı Yrd. Doç. Dr. Ayfer Fındık ve Doç. Dr. Murat Gülmez yer alıyor.

Yürütülen çalışma bulguları palmiye yağının sperm kalitesi ve erkek üreme organı üzerine negatif etkili olduğu, özellikle lipit peroksidasyonunu artırdığı, anormal sperm yüzdesini artırdığı ve testis dokusu skorunu düşürdüğünü gösterdi. Buna karşın, Kefir tüketiminin lipid peroksidasyonunu düşürdüğü ve palmiye yağı tüketiminin olumsuz etkilerini azaltmaya katkıda bulunabileceğini görüldü.

Parasetemolun Yüksek Doz Kullanımı Organ Toksisitine Neden Oluyor…

Kongrede, Öğretim Görevlisi Sevgi Gençosman’ın sunduğu “Sıçanlarda Asetaminofen İle İndüklenmiş Karaciğer Toksisitesine Karşı Ambroksol’ün Koruyucu Etkisi” başlıklı çalışma da ilgi topladı.

Yürütülen çalışmada, günümüzde yaygın olarak kullanılan bir ağrı kesici ve ateş düşürücü olan Asetaminofen, diğer adıyla parasetamolun tek veya uzun süreli yüksek doz kullanımının başta karaciğer olmak üzere oksidatif stres nedenli organ toksisitesine neden olduğu ifade edildi. Sunulan çalışmada, bu toksik etkiye karşıya Ambroksol kullanımının olası antioksidan etkileri araştırıldı. Sevgi Gençosman, çalışma bulgularının ambroksol kullanımının antioksidan enzim aktivitelerini restore ettiği, karaciğer enzim aktivitelerinin normal seviyelerine döndürdüğünü işaret ettiğini ve bu nedenle ambroksolun asetaminofen kaynaklı karaciğer hasarını önlemede antioksidan bir ajan olarak düşünülmeyi hak ettiğini, ileri araştırmalar yapılması gerektiğini bildidi.

Çalışma, Yakın Doğu Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Farmakoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli, Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı başkanı Yrd. Doç. Dr. Serkan Sayıner, araştırma görevlisi Sevgi Gençosman ve Histoloji Anabilim Dalı araştırma görevlisi Hüseyin Şah’ın bilimsel iş birliği ile gerçekleştirildi.

Yakın Doğu Üniversitesi Öğretim Üyelerinin Çalışmaları Beğeni Topladı…
Birçok farklı ülkeden biyokimya alanında uzman araştırmacıların yer aldığı ve üç gün süren kongrede, kanser, apoptozis, prion hastalıkları, nanoterapötikler, kök hücre, beslenme biyokimyası, akut faz reaktanları, süre sağlığı metabolik parametreleri ve daha pek çok güncel konu hakkında farklı alanlarda sözlü ve poster bildirileri ile en son gelişmeler tartışıldı.

Also available in English.

Kaynak: https://neu.edu.tr/yakin-dogu-universitesi-veteriner-fakultesi-ogretim-uyelerinin-aycicek-yaginin-derin-kizartma-islemlerinde-kullanilmasi-uzerine-yaptigi-calismalar-odule-layik-goruldu/

Astrid Heyecanlı Yolculuğuna Devam Ediyor…

Girne sahilinde 2015 yılının Eylül ayında ağır yaralı olarak bulunan ve Yakın Doğu Üniversitesi Hayvan Hastanesi ile Taşkent Doğa Parkı’nın ortak çalışması sonucunda tedavi edilerek tekrardan denize bırakılan Astrid isimli Caretta Caretta türü kaplumbağa yolculuğuna devam ediyor.

Yakın Doğu Üniversitesi Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, Girne Güzelyalı sahilinde 27 Ekim 2019 tarihinde denize bırakılan Astrid’in bugüne kadar 230-km yol alarak Kıbrıs sularından çıktığı ve uzmanlar tarafından Mısıra doğru yol aldığının düşünüldüğü belirtildi.

Dört yıl süren tedavi ve rehabilitasyon sürecinin sonucunda sağlığına kavuşturularak doğal yaşamı olan denize tekrardan bırakıldıktan sonra üzerine takılan GPRS ile uydu üzerinden sinyalleri altı gündür takip edilen Astrid’in, Kuzey sahillerini terk ederek, Karpaz Burnu ile Suriye arasındaki yolu yarıladığı kaydedildi.

Güneye Doğru İlerliyor…

Kıbrıs Yaban Hayat Araştırma Enstitüsü, Yaban Hayat Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi sorumlusu Uzman Zoolog Damla Kıral yaptığı açıklamada, Astrid’i 6 gündür takip ettiklerini dile getirerek, Kuzey sahilini takip ederek Karpaz burnuna aşıp Suriye yönüne ilerlediğini ardından da güneye doğru yöneldiğini tespit ettiklerini belirtti.

Gelecek Yaza Kadar Takip Edilmesi Planlanıyor…

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi öğretim üyesi ve aynı zamanda Kıbrıs Yaban Hayatı Araştırma Enstitüsü danışmanı Deniz Kaplumbağaları Uzmanı Doç. Dr. Wayne Fuller de yaptığı açıklamada, Kuzey Afrika sahillerinin deniz kaplumbağaları için bilinen bir kışlama ve beslenme alanı olduğunu, Astrid’in de doğaya geri döner dönmez Mısır’a doğru göç etmeye başladığını düşündüklerini kaydetti. Kışı tam olarak nerede geçireceği ile ilgili bilgileri merakla beklediklerini belirten Doç. Dr. Fuller, gelecek yaza kadar takibin devam edebilmesini ümit ettiklerini, şansları yaver giderse Astrid’in Kıbrıs’a geri dönüşünü ve hatta yuvalama sahilini de tespit etmeyi ümit ettiklerini söyledi.

Kaynak: http://veterinary.neu.edu.tr/astrid-heyecanli-yolculuguna-devam-ediyor/

Sofya Tıp Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Patofizyoloji Anabilim Dalı ziyaretimin ardından…

Serüvenim 2019 Nisan ayında Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen Kıbrıs Türk Toplumu için Avrupa Birliği Burs Programı çerçevesinde sağlanan hibe programı sınavlarına katılmam ile başladı.

Uzun sayılabilecek bir bekleyişin ardından haziran ayında başvuruda bulunduğum kısa dönem programını kazandığım bilgisini aldım. Tarafıma ulaşan e-postayı okuduğum an yaşadığım heyecan halen ilk günkü gibi taze… Kısa dönem de olsa bu burs sayesinde yeni laboratuvar teknikleri ve teknolojileri hakkında bilgi alışverişinde bulunma, projelere katılma, eğitim faaliyetlerini takip etme, mesleki bilgi, görgü ve deneyimimi geliştirme imkânlarını bulacaktım. Bu programı kazandığım haberinden sonraki günlerin ardından heyecan yerini strese bırakmıştı. Bunun nedeni basitti; kabul mektubu alabileceğim bir yer bulmaktı.

İlk iş olarak önceden aklımda olan yerleri bir kâğıda sıraladım ve görüşmelere başladım. Şanslıyım ki çok zaman kaybetmeden Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da bulunan Sofya Tıp Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Patofizyoloji Anabilim Dalı’ndan öğretim üyesi Yrd. Doç. Zafer Sabit’ten (DVM, MSc, Assist. Prof.) geri dönüş oldu. Anabilim dalı başkanı Prof. Dr. Alexander Stoynev (MD, PhD, DSc) ve öğretim üyesi Doç. Dr. Radka Hadjiolova (MD, PhD, Assoc. Prof.)’ nın da onaylaması ile kabul mektubumu aldım. Kabul mektubumun ulaştığı an yolculuk hazırlıklarının ilk adımını attım. Fakültemizin yönetim kurulu onayı ile 2 aylık görevlendirmem çıktı ve temmuz ayı sonunda Sofya’ya uçtum.

Temmuz ve Ağustos aylarını kapsayan kısa dönem olsa da bilgi ve beceri kazanımı yanında değerli bilim insanları ile tanışma fırsatı bulacak ve birçok güzel hatıra biriktirme şansım olacaktı… ve oldu.

Sofya Tıp Üniversitesi, Tıp fakültesi hem Bulgarca hem de İngilizce dilinde eğitim vermektedir. İngilizce grubunda katıldığım sınavlar, teorik ve uygulama dersleri sayesinde farklı eğitim teknikleri ve yaklaşımları gözlemledim. Her bir öğrenci ilk önce asistan profesörler (Assist. Prof.) tarafından uygulama sınavına tabi tutulmakta ve başarılı olan profesör ve doçentlerin yapma yetkisine sahip olduğu esas sözlü sınava geçmektedir. Bu sınav bilet tekniği esasına dayalı bir sözlü sınav olup, önceden hazırlanan biletlerin her birinde üçer soru yer almaktadır. Sorular dağılım olarak dönem başı, ortası ve sonunu kapsayacak şekilde hazırlanmaktadır. Sırası geldikçe öğrenciler, öğretim üyeleri ile karşılıklı bilimsel tartışma zemininde soruları çözümlemektedir. Kim bilir belki bir gün anabilim dalımızda bu sistemi deneriz.

Katıldığım derslerde ise özellikle Prof. Dr. A. Stoynev (MD, PhD, DSc)’ in akıcı ve akılcı ders anlatımına hayran oldum. Yılların getirdiği deneyim yanında elbette anlatma kabiliyetinin olması da etkiliydi. Prof. Stoynev çocukluk düşlerimde betimlediğim profesör karakterinin vücut bulmuş haliydi. Bilimsel yönü dışında insani olarak cana yakınlığı ve engin dünya görüşü başka bir hayranlık kaynağıydı. Kendisi ile gerçekleştirdiğim kısa sohbetlerin tadı hala damağımda ve bir gün yeniden sohbet etmeyi dilerim.

Tanıştığım bir diğer değerli bilim insanı Doç. Dr. Radka Hadjiolova (MD, PhD, Assoc. Prof.) 2 aylık süre boyunca her zaman yanımda oldu ve benimle ilgilendi. Kabul edilmemde emeği geçen Doç. Dr. R. Hadjiolova’nın güvenini boşa çıkarmadığımı düşünüyorum. Öyle ki son günümde söylediği söz aklımdan çıkmamaktadır: “Bu gelişin ilkti ama son değil”.

Anabilim dalında bulunduğum zaman dilimi içinde Doç. Dr. Hadjiolova, Yrd. Doç. Zafer Sabit ve Yrd. Doç. Dimitar Bakalov (MD, Assist. Prof.) benimle odalarını paylaşma nezaketini gösterdiler. Her sabah heyecanla uyanarak, zevkle fakülteye gidişimin en önemli nedeni üç değerli bilim insanı ile çalışma imkanımın olmasıydı. Her anımın kıymeti ayrıydı. Dolayısı ile bilgi paylaşımı ve/veya bilimsel tartışma yapabilmek adına her anı değerlendirme imkanımı kullanmalıydım. Patofizyoloji anabilim dalındaki diğer öğretim üyeleri ve laborantları da anmadan geçemeyeceğim. Doç. Dr. Roman Tashev (MD, PhD, DSc, Assoc. Prof.) ve Assist. Prof. Dr. Hristina Nocheva (MD, PhD, Assist. Prof.) ve güler yüzlü laborantlar Lucia Stoyanova ile Stefka Georgieva. Zaman zaman öğle aralarındaki atıştırmalıklar ve sohbetleri ayrı bir renk oldu benim için.

Günler geçtikçe ilerleyen iletişim düzeyimiz proje anlamında da meyvesini vermişti. Acad. Prof. Dr. Boris Tenchov (MD, MSc, PhD, DSc)’ün liderliğinde yürütülen, Medikal Fizik ve Biyofizik Anabilim Dalı, Farmakoloji Anabilim Dalı ile Patofizyoloji Anabilim Dalı ortaklığında yürütülen proje ekibine dahil edilme onuruna nail oldum.

Burada bir parantez açarak Bulgaristan’da kullanılan akademik derecelere değinmek istiyorum. İlk başta kavramakta güçlük çekmiştim, fakat zamanla alıştım. Bilindiği üzere ülkemizde lisans eğitimi sonrası akademik hayatta sırası ile yüksek lisans (Master of Science [Fen bilimlerinde]; MSc), doktora (Doctor of Philosphy; PhD, çoğunlukla Türkçede Dr.), yardımcı doçent (assistant professor; Assist. Prof), doçent (Associate Professor; Assoc. Prof.) ve profesör (Prof.) dereceleri yer almaktadır. Ülkemizde yardımcı doçent olabilmek için doktora derecesine sahip olmak gerekirken Bulgaristan’da doktora olmadan da yardımcı doçent olunabiliyor. Bu durumda derece sadece Assist. Prof. olarak kullanılıyor. Doktora yapılınca Dr. derecesi ekleniyor (Assist. Prof. Dr.). Bizde karşılığı olmayan bir derece ise Baş/Şef Yardımcı Doçent derecesidir (Head/Chief/Senior Assistant Prof.). Bu derece için Dr. şartı aranıyor. Bir diğer kazanılabilecek derece ise Bilim Doktoru “Doctor of Science; DSc” unvanıdır. Yine bizde karşılığı olmayan bu derece bir nevi yüksek doktora anlamına geliyor ve doktora ötesinde bilimsel bilgiye önemli ve sürekli bir katkı tanınması ile veriliyor. Bunların yanında Bulgaristan Ulusal Bilim Akademisi tarafından verilen farklı dereceler de bulunmaktadır ki tüm Bulgaristan’ı kapsayacak şekilde verilen en yüksek derece olan “Akademik (Academic; Acad.)” en dikkat çekici örnektir. Bizde geçmişte kullanılan ve 1981 yılında kaldırılan “ordinaryüs” unvanına eş değer olduğunu söyleyebilirim. İşte tanıştığım Prof. Tenchov bu dereceye sahip bir bilim insanıdır; Acad. Prof. Dr. Boris Tenchov, MD, MSc, DSc.

Son ayım içerisinde Medikal Fizik ve Biyofizik Anabilim Dalı laboratuvarında çalışma imkânı buldum. Burada Baş Yrd. Doç. Dr. Sylvia Abarova (Head Assist. Prof. Dr.) ve Doç. Dr. Lubomir Traikov (Assoc. Prof. Dr.) ile çalışma fırsatı yakaladım. Özellikle nörodejeneratif hastalıkların tanısında yeni bir teknik olarak ön plana çıkan “Differential Scanning Calorimetry” tekniği hakkında bilgi aldım. Bu teknik aynı zamanda katıldığım projenin bir ayağı niteliğindedir. Diğer ayağında görev alarak oksidatif belirteçleri çalıştım. Tabii bu noktada belirtmem gerekir ki henüz bitmedi…

Laboratuvar deneylerini yürüttüğüm sırada Biyokimya Laboratuvarını kullanmak da gerekti ve burada Doç. Dr. Valentin Lozanov (Assoc. Prof. Dr.) ile tanıştım. İlk olarak laboratuvarın tanıtımını yaptı ve başta UV/VIS mikroplaka okuyucu olmak üzere çeşitli ekipmanları kullanmama izin verdi. Ayrıca bilimsel anlamda deney sürecinde destek oldu, deneyimlerini aktardı. Laboratuvar olanakları beni oldukça etkiledi. Biyokimyacı gözüyle gerek biyofizik gerekse biyokimya laboratuvarı adeta cennette yer alan birer oda gibiydiler.

Bu serüvenim içerisinde bir veteriner hekim olarak Sofya Ormancılık Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ni (University of Forestry, Faculty of Veterinary Medicine) ziyaret etmeden olmazdı. Farklı günlerde gerçekleştirdiğim ziyaretler ile birçok meslektaşım ile tanıştım. Hem idari hem de bilimsel işleyici gözlemleme fırsatını yakaladım. Dikkatimi çeken ilk husus anabilim dalı yapısının değişik olmasıydı. Bulgaristan yüksek öğretim esaslarına göre, anabilim dalı olabilmek için en az 7 tane öğretim üyesi gereklidir ve anabilim dalı kurulmadan fakülte yapısı sağlanamıyor. Bu sayıyı tamamlamak, dolayısı ile anabilim dalı oluşturmak için farklı disiplinler bir anabilim dalı çatısı altında birleşebiliyor. İç Hastalıkları, Patoloji ve Farmakoloji Anabilim Dalı buna örnek olarak verilebilir ki burada Doç. Dr. Tanju Mehmedov (DVM, PhD, Assoc. Prof.) ile tanıştım. Kendisi ile klinik laboratuvar dersi konusunda fikir alışverişi yaptık ve aynı zamanda bana hayvan hastanesi ile tanı laboratuvarlarını gezdirdi. Bunun yanında Anatomi, Gıda, Zootekni ve Enfeksiyöz Hastalıklar anabilim dallarından da değerli akademisyenler ile tanıştım.

Sofya’da geçirdiğim sürenin zaman dilimi içinde özellikle hafta sonları şehri keşfetmekten de geri kalmadım. Hatta ağustos ayı içerisinde kısa bir süreliğine Sofya ve Bulgaristan sınırlarını aştım. Neyse… Başka bir yazının konusu… Sofya’nın temizliği ve geçmişi beni çok etkiledi. Özellikle şehrin merkezi olan ve Serdica olarak isimlendirilen bölgede yürümeye, okumaya ve havasını solumaya doyamadım. Roma İmparatorluğu kalıntıları üzerinde yükselen şehir adını da yine bu dönemde yapılan Azis Sofya Kilisesinden (St. Sofia Church) almaktadır ve Yunancada “Sophia” bilge anlamına gelmektedir. Eksiklerine rağmen tıkır tıkır işleyen ulaşım ağı beni etkiledi. Rahat ve konforlu toplu taşıma ile tanıştım. Şehri dolaşmak için otobüs, metro, tramvay ve troleybüs gibi seçenekler bulunmaktadır. Trafik kurallarına uyum konusunda da oldukça başarılı olduklarını söyleyebilirim. Özellikle yayalara karşı çok dikkatliler. Öyle ki 4 şeritli yolda dahi yaya geçidine adımını attığınız anda bütün araçlar duruyor ve sizin geçişinizi tamamlamanızı bekliyorlar. Bunu bizzat yaşadım ve çok garip bir duyguydu. Sebebi basit… Ülkemizde “orada yaya geçidimi olur” şeklinde yorumlanan birçok bölge var. Halbuki esas olan, nerede yaya geçidi varsa o noktada durmak ve bekleyen yayaya yol vermektir.

Ulaşım araçları dahil halka açık birçok yerde internet ağının olması ve de oldukça yüksek hızda olması beni şaşırttı. Gerek ev ortamında gerekse 4G bağlantısının indirme ve yükleme hızları etkileyiciydi. Sofya, Bulgaristan nüfusunun yaklaşık 4’te 1’ine sahip olmasına karşın oldukça sakin bir şehir. Gerçi üniversiteler ve öğrenci akışı nedeniyle okul döneminde işlerin değiştiği bilgisini aldım. Fakat bunu gözlemleme durumum olmadı. Şehirde dikkat çeken inşaat alanları son yıllarda en çok şikâyet edilen noktalardan biri. Sanırım bu durum bizler için ortak bir dil olabilir. Ancak buna rağmen şehirdeki yeşil alan sayısı oldukça fazla ve şehrin sakinleri kocaman harikulade parklara sahip. Öyle ki hafta sonları alışveriş merkezlerine kapanmak yerine parklara akın eden insanlar hayatın keyfini doyasıyı çıkarıyor. Her parkta, bazen de sokak aralarında yer alan spor aletleri dikkat çekiciydi. Özellikle genç nesil spor kültürü ile yoğruluyor diyebilirim. Normal vücut kütle indeksine sahip çok sayıda birey olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Son cümlelerimi Sofya’ya gidişime başlıca katkıyı koyan, ağabeyim, hocam, meslektaşım, değerli bilim insanı Yrd. Doç. Zafer Sabit’e (DVM, MSc, Assist. Prof.) ayırdım. Ekim 2014 yılında tanışmıştık. Üç seneye yakın aynı ofisi paylaştık ve daha sonra kariyer yönünü değiştirip Bulgaristan’a geri döndü. Kim bilir… Belki de o gün benim Sofya serüvenimin başlangıcıydı. Ayrı geçen yılların ardından AB Bursu sayesinde yeniden buluştuk. Sofya serüvenim boyunca her zaman yanımda durdu ve bana destek oldu. Şehirde hayatı kolaylaştıracak ipuçlarını öğretti, birçok bilim insanı ile tanıştırdı, yeri geldi şehri ve çevresini gezdirdi, bayramda doğup büyüdüğü köye götürdü ve daha birçok hatıralar biriktirdik. Dostluğumuz yanında bilimsel iş birliğimizi de bir adım öteye taşıdık. Yeni projelerin kapısını araladık ve inanıyorum ki daha sık görüşeceğiz. Kendisine ne kadar teşekkür etsem azdır.

Değerli okuyucularım, Biyokimya.vet takipçileri, bu yazım ile sizlere Sofya serüvenimden kesitler aktarmaya ve hikayeme dahil etmeye çalıştım. Yaşarken keyif aldığım günleri umarım zevkle okumuşsunuzdur. Ayrılık gününde söylendiği gibi “İlk gidişimdi ama son değil.” …

Bu yazıyı Sofya serüvenimde tanıştığım, hayatımın anlarını paylaştığım ve güzel hatıralar biriktirmemi sağlayan bilim insanları ile bu süre zarfında ayrı kaldığım, sabırla beni bekleyen, destekleyen kıymetli aileme adarım…

“Astrid” yeniden denize, yuvasına kavuştu…

Ağır yaralı olarak bulunan ve Yakın Doğu Üniversitesi Hayvan Hastanesi ile Taşkent Doğa Parkı’nın 4 yıl süren ortak başarılı tedavi ve rehabilitasyon sürecinin sonunda sağlığına kavuşan Astrid isimli Caretta caretta doğal yaşam alanı olan denize yeniden bırakıldı. 

Kafasına aldığı darbelerle bir gözü kör olan ve baş bölgesinde kırıklar oluşan Astrid isimli Caretta caretta sağlığına kavuşturularak Girne Güzelyalı sahilinde çevre koruma dernekleri, turistler ve vatandaşların yoğun katılımı ile alkışlarla doğal yaşam alanı olan denize bırakıldı.

Kaynak: http://veterinary.neu.edu.tr/agir-yarali-olarak-bulunan-ve-dort-yil-boyunca-yakin-dogu-universitesi-hayvan-hastanesi-ile-taskent-doga-parkinin-ortak-calismasi-sonucunda-tedavi-edilen-astrid-isimli-caret/

Biyokimya.vet ekibi olarak 2. Uluslararası Veteriner Biyokimya ve Klinik Biyokimya kongresine gidiyoruz.

24-26 Ekim 2019 tarihleri arasında Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesini temsil etmek üzere Ankara, Türkiye’de düzenlenecek “2nd International Conference on Veterinary Biochemistry and Clinical Biochemistry: Advances and Challenges in Understanding the Mechanism of Diseases” isimli kongrede 3 sözlü sunum ile yer alacağız ve çalışmalarımızı değerli meslektaşlarımız ile paylaşma mutluluğunu yaşayacağız.

Kongre nedeniyle fakültemizde 24-25 Ekim 2019 (Perşembe-Cuma) tarihlerindeki derslerimiz yapılamayacaktır. Sevgili öğrencilerimizin bilgisine sunarız.

Bir sonraki hafta görüşmek dileğiyle.

The Team

2019 Nobel Tıp Ödülünü Kazananlar açıklandı!

Bu yıl Nobel Tıp Ödülü “hücrelerin oksijen kullanılabilirliğini nasıl algıladıkları ve uyum sağladıkları” konusundaki çalışmaları ve keşiflerinde ötürü William G. Kaelin Jr, Sir Peter J. Ratcliffe ve Gregg L. Semenza arasında paylaştırıldı.

Yapılan açıklamada bilim insanlarının hücrelerde değişen oksijen seviyelerine cevap olarak genlerin aktivitesini düzenleyen moleküler mekanizmaları ortaya koyduğu açıklandı.

Kaynak: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019. NobelPrize.org. Nobel Media AB 2019. Sun. 13 Oct 2019. <https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/>

Sevindirici ve ümit verici bir gelişme: Kuzey Beyaz Gergedanı Embriyoları elde edildi!

İki tane kuzey beyaz gergedan embriyosunun başarıyla olgunlaştığı ve döllendiğini haberi Olpejeta Koruma Bölgesi yönetimi tarafından bildirildi.

Bu gelişme, kuzey beyaz gergedanın neslinin tükenmesini önlemek için verilen yarışta bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır.

İki embriyo, iki kuzey beyaz gergedanın en küçüğü olan Fatu’dan ve ölen bir kuzey beyaz gergedan erkeğin Suni’den elde edilen spermler kullanılarak elde edildi. Embriyolar sıvı azot içinde koruma altına alındı ve yakın gelecekte bir taşıyıcı güney beyaz gergedan dişine aktarılmak üzere beklemekte olduğu bildirildi.

Veteriner Hekimliği Eğitimi ve Araştırmada Biyokimyanın Yeri

Biyokimya, hayvanlar ve bitkiler aleminin buluştuğu birkaç temel bilimden biridir. Öyle ki veteriner biyokimya ile diğer disiplinlerde görülen biyokimya arasında yakinen ilişki vardır (Şekil 1).

Veteriner hekimliği eğitimi ve araştırma alanında biyokimya ilmi olmadan hayvanların metabolizmasını anlamak, doku-organ fonksiyonlarının sağlık ve hastalıktaki durumu ile değişimlerini incelemek mümkün değildir. Dolayısı ile biyokimyanın veteriner eğitimindeki önemi ve yeri iyi bir şekilde anlaşılmalıdır. Ne yazık ki birçok öğrenci biyokimya dersini aldığı dönemlerde bunu yeterince  kavrayamamaktadır. Belki de sadece biyokimya değil birçok temel bilim için bu durum söz konusu olabilir.

Şekil 1. Veteriner Biyokimya ve diğer biyokimya alanları arasındaki ilişki

Hayvan besleme, süt sığırcılığı, farmakoloji, hayvan fizyolojisi ve genetiği, mikrobiyoloji, klinik patoloji, klinik bilimler ve daha birçok alanda çalışmayı isteyen herhangi bir veteriner hekim veya veteriner hekim adayı iyi bir biyokimya bilgisi ile daha başarılı olabileceğini bilmelidir. Biyokimya bilgisinden zengin bir hekim veya hekim adayı adı geçen alanların ince detaylarını hem lisans hem de yüksek lisans sırasında veya iş hayatındayken kavramakta ve daha derin bilgileri özümsemede şüphesiz ki bir adım önde olacaktır.

Veteriner Fakültelerinde lisans eğitimi sırasında temel biyokimya bilgisinin öğrenilmesi gereklidir. Birçok veteriner fakültesinde bu, bir akademik yılda 2 dönem olacak şekilde yapılmaktadır; Biyokimya I ve II dersleri olarak, çoğunlukla da 2. sınıfın güz ve bahar dönemlerinde. Bunun dışında tamamlayıcı ve hazırlık olması amacıyla 1. sınıfta Organik Kimya dersleri, klinik bilimler öncesi de 3.sınıfta Klinik Biyokimya dersleri verilmektedir. Klinik Biyokimya dersi bazı fakültelerde Fizyopatoloji adı ile verilmekte, bazı fakültelerde ise böyle bir ders okutulmamaktadır.

Biyokimya dersinin temel amacı veteriner hekimliği öğrencilerine canlıların temel yapı taşlarını oluşturan ve canlılığın sürdürülmesinde gerekli olan protein, karbonhidrat, lipit gibi organik bileşiklerle birlikte yaşamsal önem taşıyan nükleik asitler, enzimler, mineraller, vitaminler ve hormonların canlı metabolizmanın işleyişindeki rolleri, hayvanların sağlık ve hastalık durumlarında gerçekleşen biyokimyasal olayların ve değişimlerin, hayvan yetiştiriciliğinin biyokimyasal yönleri ve biyokimyasal laboratuvar testlerinin öneminin anlaşılmasını sağlamaktır. İşte bu amaç için biyokimya anabilim dalı özenle çalışmakta ve ders müfredatlarını en güncel bilgiler ve eğitim teknikleri ışığında hazırlamaktadır.

Biyokimya bilgisi veteriner hekimliğinde belki de en çok klinisyen hekimlere yardımcı olmaktadır. Köpeklerde diabetes mellitus vakasını tanımlayabilmek, tedavi kararı ve süreci izleyebilmek için ara metabolizma, endokrin kontrol, klinik ve beslenme kimyası konuları kapsamlı bir şekilde ele alınmalı ve değerlendirilmelidir. Nefritisli bir köpek hakkında tartışırken sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesi, kimyasal tampon sistemler, membran transport sistemi ve temel gaz yasaları ele alınacaktır ve bu dengenin hücresel ve organ düzeyinde biyokimyasal mekanizmaları bilinmeden yapılamaz. Bir ketozis olgusunda karbonhidrat metabolizmasının; bir süt humması olgusunda hormon ve mineral metabolizmasının derinliklerine inilebilmelidir. Bir buzağıda tespit edilen ikterus durumunda porfirin metabolizması ve enzim kinetikleri akla gelmelidir. Bir karaciğer yetmezliğinde metabolik değişimler, diğer organ ve sistemlere etkisi değerlendirilmelidir. Bir kalp infarktüsünde kalp kasındaki metabolik süreçler ve izoenzimler düşünülmelidir. Bu değerlendirmeleri yapabilmek, neden-sonuç ilişkisini doğru şekilde kurabilmek için biyokimya bilgisi olmazsa olmazdır.

Biyokimya aynı zamanda tek başına majör bir disiplin değil, diğer alanlarda da öğrenciler için minör bir konu başlığıdır. Diğer bilim dalları müfredatı içerisinde de mutlaka küçük düzeyde biyokimya görülmekte veya ilgili biyokimya konularının hatırlanması gerekmektedir (Tablo 1). Bu, öğrencilerin sadece lisans düzeyinde değil, uzmanlık ve doktora düzeyinde de karşısına çıkmaktadır.

Tablo 1. Bazı bilim dallarının kapsamı içinde yer alan küçük biyokimya konuları

Bilim Dalı Biyokimya Konusu
Histoloji Hücrelerin biyokimyasal morfolojisi, hücre yüzeyi, histokimya, hücre bölünmesi ve farklılaşmasının biyokimyası
Fizyoloji Bazıları fizyolojinin yarısının biyokimya olduğunu söyler
Genetik Biyokimyasal genetik
Mikrobiyoloji, Viroloji Mikrobiyel biyokimya, virüslerin moleküler biyolojisi, protein sentezi, immunokimya
Parazitoloji Parazitlerin biyokimyası ve parazitizm
Farmakoloji, Toksikoloji Reseptörler, nörokimya, enzim kinetikleri, biyokimyasal toksikoloji, ilaç-hücre etkileşimleri, Metabolik problemlerin biyokimyasal tabanı
Patoloji Hücre metabolizmasının patolojik kimyası; enflamasyon, alerji, klinik patoloji/kimya
Hayvan Besleme Mikro ve makro besinlerin biyokimyasal fonksiyonları, malnutrisyonun hücresel etkileri, rumen biyokimyası
Süt Sığırı Yetiştiriciliği Süt sığırlarının endokrinolojisi, geçiş dönemi, metabolik problemler (ketozis, süt humması vs.)
İç Hastalıkları Hastalıkların patofizyolojisi, klinik biyokimya parametrelerinin değerlendirilmesi, endokrinopatilerin mekanizması
Doğum ve Jinekoloji-Suni Tohumlama ve Androloji  Çiftlik ve evcil dişi ve erkek hayvanların endokrinolojisi, semen biyokimyası, uterus metabolizması, hormon etki mekanizması

“Biyokimya aynı zamanda araştırma faaliyetlerinin merkezinde yer alır.” cümlesini kursak doğru bir tespit yaparız. Bir eğitim kurumunda araştırma faaliyetleri yürütülmüyorsa “Üniversite” kavramını kullanamayız. Dolayısı ile bir biyokimyacı sadece ders veren bir eğitimci değil aynı zamanda da araştırmacı olmalı ve bilgi üretmelidir. Sağlık alanındaki bilimsel makaleler incelenecek olursa neredeyse biyokimyanın yer almadığı bir makale bulmak güçtür. Özellikle etki değeri yüksek veteriner hekimliği veya hayvan sağlığı dergilerinde biyokimyanın gerek temelde gerekse ikincil pozisyonda yer aldığı makaleler en fazla dikkati çekmekte ve atıf almaktadır. Bu atıflar sadece veteriner alanından değil tıp, eczacılık gibi diğer alanlardan da yapılmaktadır. Bu da veteriner hekimliğinde biyokimyanın pozisyonunun ne derece önemli olduğunun ayrı bir göstergesidir.

Sonuç olarak, veteriner hekim olma yolunda ilerlerken biyokimya derslerine gereken önemin verilmesi ve en yüksek düzeyde öğrenilmesi hedefi ile çalışılmalıdır. Benzer durum uzmanlık ve doktora eğitimi için de geçerlidir. Arzuladığınız, hedefiniz olan veteriner hekimi ünvanı için bu dersin anlaşılması gerekliliğini asla unutmayınız.

 


Bu yazı “Krishnaraj R. 1979. The Place of Biochemistry in Veterinary Education and Research. Biochemical Education, 7(1): 11-12” isimli makalenin özeti üzerinden günümüz koşullarına uyarlanarak hazırlanmıştır.

Heyecanlandıran Gelişme: Kuzey Beyaz Gergedanları için yeni bir umut.

Kuzey beyaz gergedan türünün sağ kalımı, son erkek Sudan’ın Mart 2018’de ölmesinden sonra dünya kamuoyunun dikkatini çekmişti. Günümüzde bu türden geriye Sudan’ın kızı Najin ve torunu Fatu kaldı ve bu dişi kuzey beyaz gergedanları yaşamlarına Ol Pejeta Koruma Bölgesinde, Kenya devam ediyorlar.

Ağustos 2019 içinde son kalan dişi gergedanlardan 10 tane yumurta başarılı bir şekilde toplandı ve 7 tanesi intra-sitoplazmik sperm enjeksiyonu tekniğiyle tohumlandı. Sperm tohumları dondurulmak suretiyle muhafaza edilen ve şu an hayatta olmayan iki farklı kuzey beyaz gergedanı erkeğine aitti; Suni ve Saut.

Uzun yıllar süren araştırma, planlama ve hazırlık işlemlerinin ardından yaşanan bu olumlu gelişmenin arkasında birçok bilim adamı ve idareci yer almaktadır; Avantea Laboratuvarları (İtalya), Leibniz Hayvanat Bahçesi ve Vahşi Yaşam Araştırma Enstitüsü (Institute for Zoo and Wildlife Research, Almanya), Dvůr Králové Hayvanat Bahçesi (Çekya), Ol Pejeta Koruma Bölgesi (Kenya) ve Kenya Vahşi Yaşam Servisi (KWS).

Yapılan açıklamalarda daha önce yapılamayanın başarıldığı, embriyo elde etmeye çok yaklaşıldığı ve yavru elde etme şansının mümkün olduğunun kanıtlandığı vurgulandı. Bir sonraki adım için araştırmacılar uygun bir taşıyıcı dişi gergedan arayacaklar.

Bu gelişme savaş, habitat kaybı, bazı vücut parçalarının ticaret nedeniyle için yasa dışı kaçak avlanma faaliyetleri gibi nedenlere bağlı olarak nesli tehlikede olan bütün hayvanlar için yeni bir umut oldu.

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi V. Dönem Mezunlarını Uğurladı…

Bir ferdi olduğum Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Fakültesi 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılı Bahar Dönemi mezuniyet töreni ile V. Dönem Veteriner Hekimlerini uğurladı.

Mezuniyet törenine Yakın Doğu Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kürşad Turgut, öğretim üyeleri, aileler ve mezunlar katıldı.

Törende sırası ile Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kürşad Turgut, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ve dönem birincisi Veteriner Hekim Çağrı Enginer konuşmalarını yaptı. Daha sonra meslek yemini gerçekleştirildi. Dereceye giren öğrencilere madalya ve diplomaların takdim edilmesinin ardından tören keplerin atılmasıyla sona erdi.